Η ποίηση και το ελληνικό τραγούδι

Ειναι συνηθισμενο φαινομενο για οσους ασχολουνται με το ελληνικο τραγουδι, να αναπολουν τις δοξασμενες μερες της δεκαετιας του ’60, που συνεβαλαν στη διαμορφωση μιας νεας καταστασης που ανανεωσε για αρκετα χρονια το τραγουδι μας, δημιουργωντας αρκετες διαφορετιεκς μουσικες τασεις, με ολες σχεδον να εχουν απο ενα σημαντινκο κομματι του κοινου να τις υποστηριζει.

Ενα σημαντικο μεριδιο στην ανοδο του ελληνικου τραγουδιου ειχε σιγουρα η μελοποιηση ποιηματων απο πολλους συνθετες της εποχης, με αρκετους απο αυτους να χρησιμοποιουν ακομα και ολοκληρους κυκλους ποιηματων ελληνων και ξενων ποιητων στα συχνα ολοκληρωμενα εργα τους.

Η ταση αυτη θα φτασει στο αποκορυφωμα της στη δεκαετια του ’70 κι εκτοτε θα συνεχισει να υποχωρει με γοργο ρυθμο, οδηγωντας στην απαξιωση του ελληνικου τραγουδιου, το οποιο, εκτος απο την παρουσια σημαντικων συνθετων, υστερει και απο πλευρας στιχουργων.

Απο το βιβλιο Τα τραγουδια των Ελληνων (εκδ. Ανατολικος), που περιλαμβανει περιπου 1500 τραγουδια που ξεχωρισαν στη χωρα μας τα τελευταια 80 χρονια, θα αναφερω τα τραγουδια που εχουν χρησιμοποιησει εργα ελληνων και ξενων ποιητων (σε μεταφραση) και εκτος του οτι εγιναν επιτυχιες και τραγουδηθηκαν απο τον κοσμο, συνεβαλαν και στη δημιουργια ενος υψηλου σε ποιοτητα μουσικου αισθητηριου.

Ποιηση Κωστα Βαρναλη ηταν Οι Μοιραιοι (1964) σε μουσικη Μικη Θεοδωρακη απο την Πολιτεια Β`. Εναν χρονο αργοτερα, το 1965, παλι σε ποιηση Βαρναλη, ο Μικης θα γραψει την Μπαλαντα του Αντρικου, με ερμηνευτη κι εδω τον Γρηγορη Μπιθικωτση, που τον συνοδευουν ομως και οι Αντωνης Κλειδωναρης και Μαρια Φαραντουρη.romiossyni

Ο Νικος Γκατσος ειχε την ευκαιρια να συνεργαστει και με τους δυο μεγαλους του ελληνικου τραγουδιου: Μικη Θεοδωρακη, Ειχα φυτεψει μια καρδια, με το ψευδωνυμο Νικος Γεωργιου (1961, απο το Αρχιπελαγος), Σε ποτισα ροδοσταμο (1961, Αρχιπελαγος) κ.α., Μανο Χατζιδακι, Αερικο (1962, Νανα Μουσχουρη), Αθήνα (1961, Νανα Μουσχουρη, απο το Ελλας Η χωρα των ονειρων), Αρθουρε Ρεμπω (1976, Μανωλης Μητσιας), Ηταν καμαρι της αυγης (Λακης Παππας, μεταφραση απο τον Ματωμενο γαμο του Λορκα, 1965), Ησουν παιδι σαν τον Χριστο (1966, Λ. Παππας, Μυθολογια) και δεκαδες αλλα, γραφοντας γι” αυτους αμετρητες επιτυχιες. Αναλογη πορεια ακολουθησε και ο Λευτερης Παπαδοπουλος, ο οποιος συνεργαστηκε με ευρυτερη ομαδα ελληνων μουσικοσυνθετων, και ειδικα στα πρωτα χρονια της δημιουργιας του ηταν στενα συνδεδεμενος με τα τραγουδια που εγραφε ο Σταυρος Ξαρχακος, ενω ενα κομματι απο τα τραγουδια για τα οποια εγραψε στιχο ηταν μεταφραση σε ποιηματα του Λορκα. Η πρωτη μελοποιηση του Λορκα ειχε γινε ιτο 1949 απο τον Μανο Χατζιδακι και στη συνεχεια μελοποιησαν ποιηματα του συνθετες οπως οι Θεοδωρακης, Ξαρχακος, Κουρουπος, Γλεζος, Λεοντης, Μαμαγκακης, Μαυρουδης κ.α. Αλλοι ξενοι ποιητες με σημαντικη συμμετοχη στο ελληνικο τραγουδι ειναι και οι Ν. Χικμετ, Μπ. Μπρεχτ, Π. Νερουντα.

Ο Οδυσσεας Ελυτης εχει σημαντικη συμμετοχη σε επιτυχιες του Μικη Θεοδωρακη με τη μελοποιηση ποιηματων του, που ετσι περνουν, μεσα απο τα τραγουδια, απο γενια σε γενια στους νεοτερους: Ενα το χελιδονι, Της αγαπης αιματα, Της Δικαιοσυνης Ηλιε νοητε (ολα του 1964, Γρηγορης Μπιθικωτσης, απο το Αξιον Εστι), Του μικρου βορια και Μαρινα (και τα δυο απο το 1966, Μικρες Κυκλαδες, με τη Ντορα Γιαννακοπουλου).

Ποιηση Οδυσσεα Ελυτη χρησιμοποιησαν και οι Δημητρης Λαγιος (Ομορφη και παραξενη πατριδα, 1982, Γιωργος Νταλαρας) και Γιαννης Μαρκοπουλος (Κατω στης Μαργαριτας τ” αλωνακι, 1969, Μαρια Δημητριαδη).

σταυρος του νοτουΝικο Καββαδια εχουν μελοποιησει με επιτυχια ο Θανος Μικρουτσικος – Ενα μαχαιρι, (Βασιλης Παπακωνσταντινου, Ενας νεγρος θερμαστης απο το Τζιμπουτι (Γιαννης Κουτρας), και τα δυο απο τον Σταυρο Του Νοτου (1979)-, ο Γιαννης Σπανος με την Γ`Ανθολογια, στην οποια υαπρχει και το Ιδανικος κι αναξιος εραστης (1975, Κωστας Καράλης) και η Μαριζα Κωχ, με το Φάτα Μοργκάνα (1977).

Ποιηματα του Γιαννη Ριτσου εχει μελοποιησει με επιτυχια ο Μικης Θεοδωρακης: απο τη Ρωμιοσυνη (1966, Γρηγορης Μπιθικωτσης). Στο βιβλιο με τα τραγουδια των Ελληνων υπαρχουν τα: Οταν σφιγγουν το χερι, Αυτα τα δενδρα, Θα σημανουν οι καμπανες, απο τον Επιταφιο (1960, Γρηγορης Μπιθικωτσης) τα Μερα Μαγιου μου μισεψες, Που πεταξες τ” αγορι μου, Στο παραθυρι στεκοσουν, Ησουν καλος κι ησουν γλυκος. Απο τα 18 Λιανοτραγουδα της πικρης πατριδας (1974, Γιωργος Νταλαρας), τα Εδω το φως, Τη Ρωμιοσυνη μην την κλαις και Το κυκλαμινο.

Το Χριστινακι, με την Καιτη Χωματά σε μουσικη του Γιαννη Σπανου απο την Α`Ανθολογια (1967), ειναι ποιημα του Βασιλη Ρωτα.

Ο Γιωργος Σεφερης ειναι ακομα ενας βραβευμενος ποιητης μας, με αρκετα απο τα ποιηματα του να γινονται πετυχημενα τραγουδια. Το Κι αν ο αγερας φυσα υπαρχει μαζι με το Πες της το μ” ενα γιουκαλίλι στην Τετραλογια του Δημου Μουτση (1975), τραγουδισμενο απο το Μανωλη Μητσια. Στο ιδιο αλμπουμ ο συνθετης μελοποιει επισης Καβαφη, Καρυωτακη και Ριτσο. Το τραγουδι Στο περιγιαλι το κρυφο ως ποιημα ειχε τον τιτλο Η Αρνηση. Ο Μικης Θεοδωρακης το χρησιμοποιησε το 1961 στον κυκλο τραγουδιων που κυκλοφορησε με τον τιτλο Επιφάνια, τραγουδισμενο απο τον Γρηγορη Μπιθικωτση, οπως και τα Μεσα στις θαλασσινες σπηλιες και Κρατησα τη ζωη μου απο τον ιδιο κυκλο.τα παραλογα

To ποιημα του Γ. Σεφερη Λιγο ακομα μελοποιησε για πρωτη φορα ο Γιαννης Μαρκοπουλος το 1965 και το παρουσιασε σε διαφορες συναυλιες του. Τελικα, το ηχογραφησε μαζι με αλλα ποιηματα του Σεφερη αρκετα χρονια αργοτερα, το 1973, στον κυκλο τραγουδιων που ονομασε Τα Τραγουδια του νεου πατερα. Το Λιγο ακομα τραγουδησε η Μεμη Σπυρατου.

Αρκετοι ακομα ποιητες-συγγραφεις εχουν γραψει στιχους για σημαντικα τραγουδια που ξεχωρισαν τα τελευταια 50 χρονια, αναμεσα τους οι Δημητρης Χριστοδουλου, Φωντας Λαδης, Γιωργος Χρονας, Θοδωρης Γκονης, Ιακωβος Καμπανελλης, Γιωργος Θεμελης, Μιχαλης Μπουρμπουλης, Μιχαλης Γκανας, Μανολης Αναγνωστακης, Νοτης Περγιαλης, Κωστας Γεωργουσοπουλος, Κωστας Τριπολιτης κ.α.

Το 1977 ο Γιαννης Μαρκοπουλος μελοποιησε Διονυσιο Σολωμο στο αλμπουμ του Ελευθεροι Πολιορκημενοι.

ελευθεροι πολΤο 2003 κυκλοφορησε ενας δισκος με 19 μελοποιημενα ποιηματα του Κωστη Παλαμα γραμμενα απο διαφορους γνωστους συνθετες, οπως οι Σταματης Κραουνακης, Νικος Ξυδακης, Νικος Ζουδιαρης, Φοιβος Δεληβοριας, Κωστας Λειβαδας, Γιωργος Ανδρεου, Λουδοβικος των Ανωγειων, Ορφεας Περιδης, με τον γενικο τιτλο Δεν ξερω παρα να τραγουδω.

Η πιο προσφατη μελοποιηση ποιηματων ηταν αυτη του Βασιλη Δημητριου, που εγραψε τη μουσικη για την τηλεοπτικη σειρα Κ. Γ. Καρυωτακης, στην οποια ο συνθετης, εκτος απο δυο ποιηματα του Καρυωτακη που ερμηνευουν οι Μανωλης Μητσιας και Χρηστος Θηβαιος, μελοποιει κι ενα ποιημα της Μαριας Πολυδουρη.

[...]

(Του Κώστα Ζουγρή, Ελευθεροτυπια, 9/10/09)

About these ads
Explore posts in the same categories: Music, Poetry

Ετικέτες: , , , , , , , , , , , , , , , ,

You can comment below, or link to this permanent URL from your own site.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: